Wie het museum verlaat met een hoofd vol technische bijzonderheden over een DKW, een Horch of een van de andere wagens uit onze collectie, vraagt zich vroeg of laat af: zou zo’n auto ook op de openbare weg rijden? Het is een vraag die wij als vrijwilligers geregeld horen, en het antwoord is minder eenvoudig dan het lijkt. Want tussen de werkplaats en de openbare weg liggen regels, keuringen en procedures die de eigenaar van een historisch voertuig goed moet kennen voordat hij de sleutel omdraait.
De bijzondere positie van het historisch voertuig in het verkeer
Laat mij beginnen bij wat u ziet als u in onze collectie rondloopt: wagens die tientallen jaren geleden zijn gebouwd, sommige met een carrosserie die met de hand is geklopt, andere met een motor waarvan de ontwerptekeningen nog op papier bestaan in ons archief. Al die voertuigen zijn ooit voor dagelijks gebruik gemaakt, op wegen die er heel anders uitzagen dan nu. Tegenwoordig gelden voor diezelfde wagens andere regels, en dat is niet zonder reden.
In Nederland bestaat voor voertuigen ouder dan een bepaald aantal jaren een aparte categorie binnen de wegenverkeerswetgeving. Die categorie brengt zowel vrijstellingen als verplichtingen met zich mee. Zo zijn er voertuigen die zijn vrijgesteld van de periodieke APK-keuring, maar dat betekent niet dat zij zonder meer op de openbare weg mogen rijden. De technische staat blijft de verantwoordelijkheid van de eigenaar, en die verantwoordelijkheid is niet gering als u bedenkt hoe anders de remsystemen, de verlichting en de stuurinrichting van een vooroorlogse of vroeg-naoorlogse wagen zijn in vergelijking met wat wij vandaag gewend zijn.
Voor wie precies wil weten welke regels van toepassing zijn op zijn voertuig, is de informatie van de Rijksoverheid een goed beginpunt: op de website van de Rijksoverheid vindt u de actuele regelgeving rondom voertuigcategorieën, keuringen en de vrijstellingen die gelden voor historische voertuigen. Het is leeswerk dat wat geduld vraagt, maar dat u behoedt voor onaangename verrassingen onderweg.
Wat wij in de werkplaats van het museum zien, bevestigt hoe belangrijk die kennis is. Een wagen die er van buiten prachtig uitziet, kan van binnen gebreken hebben die pas zichtbaar worden als iemand met kennis van zaken eronder kruipt. De remvoering van een DKW uit de vroege naoorlogse periode is een goed voorbeeld: de constructie is ingenieus voor zijn tijd, met een mechanisch systeem dat weinig onderhoud vroeg zolang de wagen regelmatig werd gebruikt. Maar een auto die tientallen jaren heeft stilgestaan, heeft andere behoeften dan een die wekelijks werd gereden, en het onderscheid zit in details die u niet ziet zonder de wielen te demonteren.
Wat een rondrit met een historische Auto Union-wagen vraagt aan voorbereiding
Stel dat u de gelukkige eigenaar bent van een rijdende DKW, een Wanderer of een andere wagen die tot de Auto Union-familie behoort. U wilt ermee rijden, misschien naar een oldtimerdag, misschien gewoon voor het plezier van een zondagmiddag op een rustige provinciale weg. Wat moet u dan weten, en wat moet u doen voordat u vertrekt?
Het eerste dat ik altijd aanraad, is het controleren van de vloeistoffen: koelvloeistof, remvloeistof en olie. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar bij een historische wagen zijn de reservoirs soms op plaatsen gemonteerd die u niet direct verwacht. Bij een DKW met tweetaktmotor, waarvan wij er een paar in de collectie hebben, wordt de olie niet in een apart carter bijgevuld maar gemengd met de brandstof, in een verhouding die afhangt van het type motor en de staat van de zuigers en ringen. Wie dat niet weet en gewoon benzine tankt zonder olie toe te voegen, legt de motor in korte tijd stil, en de schade die dan ontstaat is aanzienlijk.
Het tweede aandachtspunt is de verlichting. Vroege naoorlogse wagens zijn uitgerust met lampen die naar huidige maatstaven zwak zijn, en de dynamo die de accu laadt, levert bij lage toerentallen weinig stroom. Dat betekent dat u bij schemering of regen minder zicht hebt dan u gewend bent, en dat u dat in uw rijgedrag moet verwerken. Niet als tekortkoming van de wagen, maar als eigenschap van een systeem dat is ontworpen voor andere omstandigheden en andere snelheden.
Het derde punt betreft de banden. Veel historische voertuigen rijden op banden die qua maat niet meer in productie zijn, of op banden die weliswaar de juiste maat hebben maar zijn gemonteerd op velgen die door de jaren heen wat zijn gaan roesten of vervormen. Een bandenspanning die bij een moderne auto nauwelijks opvalt als ze iets te laag is, kan bij een historische wagen met een smal profiel en een hoge flank al merkbaar zijn in het stuurgedrag. Controleer de spanning altijd koud, en gebruik een goede manometer, niet de automatische pomp bij het tankstation die soms minder nauwkeurig is dan hij lijkt.
Oldtimerdagen en evenementen als bestemming: wat u kunt verwachten
Een van de mooiste bestemmingen voor een historische wagen is een goed georganiseerde oldtimerdag, en Nederland telt er verscheidene die de moeite waard zijn. Op zulke evenementen treft u eigenaren en liefhebbers die hun kennis graag delen, en soms vindt u er ook onderdelen die u al lang zoekt voor een restauratieproject dat thuis op de werkplaats wacht.
Wat u op zo’n dag kunt verwachten, hangt sterk af van de organisatie en de locatie. Sommige evenementen zijn kleinschalig, op een terrein van een boerderij of een historisch fabriekscomplex, en richten zich op een specifieke periode of een specifiek merk. Andere zijn groot en breed opgezet, met honderden voertuigen van uiteenlopende herkomst en bouwjaar. Voor wie specifiek geïnteresseerd is in de Auto Union-merken, zijn de meer gespecialiseerde bijeenkomsten vaak het meest waardevol, omdat u er mensen ontmoet die dezelfde kennis hebben en dezelfde vragen stellen.
Wat ik altijd meeneem naar zulke dagen, is een kleine gereedschapstas met de basisgereedschappen die passen bij de wagen die ik meeneem. Niet omdat ik verwacht dat er iets misgaat, maar omdat een historische wagen nu eenmaal zijn eigen karakter heeft en soms op een onverwacht moment aandacht vraagt. Een losse kabelverbinding, een carburateurnaald die iets te hoog staat, een koelwaterkraan die net iets meer lekt dan thuis: het zijn kleine dingen die u onderweg kunt verhelpen als u het gereedschap bij de hand hebt, maar die u anders aan de kant van de weg laten staan.
Wat de route betreft: plan bij voorkeur niet de snelste weg maar de rustigste. Een historische wagen is niet gebouwd voor de snelweg, niet alleen vanwege de toegestane maximumsnelheid voor sommige categorieën, maar ook omdat de rijervaring op een snelweg nu eenmaal anders is dan op een secundaire weg door een dorp of langs een kanaal. Het is op die rustige wegen dat u begrijpt waarom mensen destijds zo’n wagen kozen: de manier waarop hij reageert op de weg, de manier waarop het stuur informatie teruggeeft, de manier waarop de motor zijn kracht levert, dat alles is afgestemd op een rijstijl die meer tijd neemt en meer aandacht vraagt dan wij gewend zijn.
Tot slot
De wagens in onze collectie rijden niet meer, of rijden alleen op bijzondere gelegenheden onder begeleiding van mensen die ze door en door kennen. Maar voor de eigenaar van een rijdend historisch voertuig is de kennis die wij in het museum bewaren niet alleen van historisch belang: zij is ook praktisch bruikbaar. Wie begrijpt hoe een wagen is gebouwd en waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt, onderhoudt hem beter, rijdt hem veiliger en geniet er meer van. En dat is, als ik het zo mag zeggen, precies de reden waarom wij dit werk doen.
Leave a Reply